سلام.

در ادامه مطلب قبلی و برای آشنایی بیشتر شما با پدیده وارونگی هوا در ادامه چند سطری توضیح راجع به این پدیده جوی بخوانید:

 وارونگی هوا یا وارونگی گرمایی به پدیده‌ای گفته می‌شود که در آن برخلاف حالت طبیعی با افزایش ارتفاع، دما نیز زیاد می‌شود و در این شرایط درجه حرارت پائین جو کمتر از طبقه فوقانی می‌باشد. در شهرهای بزرگ وارونگی هوا معمولاً باعث آلودگی هوا می‌شود.

عوامل زیر موجب می‌شود که هنگام شب تشعشع(از زمین) شدید شده و سطح زمین به سرعت حرارت خود را از دست دهد و خیلی زود سرد شود و وارونگی هوا پدید آید.

• وجود هوای سرد و خشک که باعث جذب تشعشع جزئی حرارت زمین می‌گردد.
• آسمان صاف و بدون ابر که عمل تشعشع را سرعت می بخشد.
• هوای آرام و بدون باد که باعث عدم تداخل هوای سرد و گرم شود.

نمایی از شهر شانگهای چین را که در زمستان و پس از وارونگی هوا، دچار آلودگی شدید هوا شده است را در تصویر زیر مشاهده می کنید:

 چه عواملي باعث آلودگي بيشتر هوا مي شود و چرا اين آلودگي در زمستان بيشتر است ؟*

بطور طبيعي آلودگي هوا هنگاميکه هوا ساکن است و آلاينده ها در يک جا محدود شده اند، وخيم تر مي شود. برخي شرايط خاص جوي مي توانند منجر به آلودگي حاد هوا شوند. شرايطي که آنرا وارونگي گرمايي مي ناميم، مسئول بوجود آمدن اين حالت است. در بخش پايين جو، درجه حرارت همراه با افزايش ارتفاع، کاهش مي يابد. گرچه نور مستقيم خورشيد در ارتفاعات شديدتر است، با اين حال قله کوهها سرد است. در حالت وارونگي گرمايي، يک جبهه هواي نسبتا گرم، در بالاي سطح زمين وجود دارد. يعني اگر از سطح زمين بالا برويم، درجه حرارت تا مدتي کاهش مي يابد و سپس در لايه گرمتر وارونگي الگوي عادي ، افزايش پيدا مي کند و در لايه هاي بالاتر، مجددا از ميزان آن کاسته مي شود. وارونگي هوا ممکن است به چند شکل پديد آيد. هواي گرمي که برفراز منطقه اي در ارتفاع بالا حرکت مي کند، از فراز هواي سرد نزديک سطح زمين ممکن است منجر به وارونگي گرمايي شود.
   اکثر آلاينده هاي هوا همچون دود اگزوز خودروها، گاز و دود صنايع و غيره، هنگامي که رها مي شوند، گرمتر از هواي اطراف خود هستند و چون هواي گرم به اندازه هواي سرد متراکم نيست، گازهاي آلوده گرم بالا مي روند و در لايه هاي سرد بالاتر پخش مي شوند. وقتي وارونگي گرمايي رخ مي دهد، يک لايه هواي گرم روي يک لايه هواي قرار مي گيرد. گازهاي آلوده گرم فقط تا زماني که به لايه هواي گرم برسند، بالا مي روند. در آن نقطه، آلاينده هاي مزبور غلظت کمتري از هواي بالا ندارند، از اينرو صعود آنها متوقف مي شود. در يک محيط بسته نزديک سطح زمين حبس مي شوند و غلظت آنها در هواي نزديک سطح زمين مرتبا افزايش مي يابد. گاهي مرز ميان هواي سرد و گرم آنقدر مشخص است که مي توان آنرا بصورت يک سطح صفحه اي شکل، بلاي منطقه آلوده ديد.

* در تنظیم این بخش از مطب از سایت اینترنتی "پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور" نیز استفاده شده است.

شاد و موفق باشید!